Szaman to pośrednik między światem ludzi a światem duchowym, osoba, która od tysięcy lat w różnych kulturach pełni rolę uzdrowiciela, przewodnika i strażnika równowagi. Współczesny praktyk szamanizmu pracuje głównie w odmiennym stanie świadomości, korzystając z rdzennych technik, takich jak rytualne bębnienie czy podróże duchowe, aby wspierać uzdrawianie ciała, umysłu i duszy. W Polsce ta ścieżka zyskuje coraz większą popularność jako narzędzie głębokiej transformacji osobistej.
Jeśli chcesz zrozumieć, czym różni się szaman od znachora czy terapeuty, jak wygląda praca praktyka szamanizmu i gdzie w Polsce możesz spotkać kogoś autentycznego to zapraszam do przeczytania poniższego artykułu. O magii i filozofii tej ścieżki piszę osobno w artykule o magii szamanizmu.
Kim jest szaman? Definicja i etymologia
Szaman to osoba zdolna do świadomego nawiązywania kontaktu ze światem duchów i siłami natury. Działa jako pośrednik między tym, co widzialne, a tym, czego nie widać gołym okiem. W tradycyjnych kulturach był jednocześnie lekarzem, psychologiem, kapłanem i wizjonerem swojego plemienia. Nie był to tytuł nadawany przez instytucję. To było powołanie i odpowiedzialność.
Słowo „szaman” pochodzi z języka tunguskiego (ewenikijskiego) „saman” i tłumaczy się dosłownie jako „ten, który wie” lub „wiedzący„. Do Europy termin ten trafił za sprawą rosyjskich badaczy Syberii w XVII i XVIII wieku. Najpełniejsze naukowe opracowanie tego zjawiska stworzył rumuński religioznawca Mircea Eliade, który w pracy Szamanizm i archaiczne techniki ekstazy (1951) zdefiniował szamanizm jako technikę ekstazy: świadomego, celowego wchodzenia w odmienny stan świadomości w służbie wspólnoty. Eliade jako pierwszy pokazał, że szamanizm nie jest lokalną osobliwością, ale wzorcem duchowym, który pojawia się niezależnie od siebie w kulturach na całym świecie.
Słowo „szaman” bywa dziś używane wymiennie z takimi określeniami jak uzdrowiciel, znachor, jasnowidz czy medium. To błąd, każda z tych ról ma inny zakres, inne narzędzia i inną tradycję. Więcej o tym, czym jest szamanizm i czym nie jest, piszę w osobnym artykule.
Rola i funkcje szamana
Rola szamana w społeczności zawsze była wielowymiarowa. Szaman nie jest jedynie „uzdrowicielem ciała”, jest przede wszystkim uzdrowicielem duszy i strażnikiem harmonii między ludźmi, naturą a światem duchowym. Rdzenni szamani pełnili równocześnie kilka funkcji, które dziś przypisujemy zupełnie różnym zawodom.
Jako uzdrowiciel diagnozował przyczyny choroby nie tylko na poziomie fizycznym, ale energetycznym i duchowym. Choroba często pojawia się w wyniku utraty części duszy, naruszenia równowagi energetycznej lub zaburzenia relacji z przodkami i siłami natury. Zadaniem szamana było dotarcie do źródła, nie tylko do objawu.
Jako pośrednik, szaman poruszał się między światem ludzi a światem duchów, przodków i sił natury. Tłumaczył znaki, przekazywał informacje, prosił o pomoc duchy opiekuńcze lub negocjował z tymi, które zakłócały porządek wspólnoty. Więcej o duchach opiekuńczych i zwierzętach mocy znajdziesz w artykule o duchach opiekuńczych.
Jako strażnik pamięci i wiedzy był żywą biblioteką, znał mity, legendy, rytuały, właściwości roślin i zasady rządzące zmianami pór roku. W kulturach bez pisma to szaman był depozytariuszem wiedzy przekazywanej z pokolenia na pokolenie.
Jako przewodnik dusz towarzyszył umierającym i ich bliskim, pomagał duszy bezpiecznie przejść w zaświaty, a żywym przepracować żałobę i odnaleźć sens straty.
Współcześnie te same funkcje, w różnym natężeniu i formie, pełni praktyk szamanizmu. Nie zastępuje lekarza ani psychologa, ale pracuje na poziomie, którego medycyna konwencjonalna często nie obejmuje: z energią, traumą zapisaną głęboko w ciele i relacją człowieka z własną duszą.
Czym zajmuje się praktyk szamanizmu?
Praktyk szamanizmu to osoba, która świadomie pracuje z energią, świadomością i światem duchowym, żeby wspierać uzdrawianie i rozwój innych. W odróżnieniu od tradycyjnego szamana plemiennego, współczesny praktyk dostosowuje starożytne techniki do realiów życia człowieka Zachodu, przepracowanego, odciętego od natury, często zmagającego się z kryzysem sensu.
Zamiast jurty na Syberii, gabinet, las lub sala warsztatowa. Zamiast problemów przetrwania, wypalenie zawodowe, trauma emocjonalna, brak kierunku, chroniczny stres, poczucie utknięcia, niewyjaśnione wyczerpanie, powtarzające się wzorce w relacjach, żałoba, której nie da się przepracować samemu, albo głęboka potrzeba kontaktu z czymś większym niż codzienność.
Pracuję z ludźmi, którzy przychodzą do mnie wtedy, gdy tradycyjna psychoterapia nie przyniosła pełnego uzdrowienia, szczególnie gdy problem ma podłoże energetyczne lub duchowe. To nie znaczy, że zastępuję terapeutę. Działam komplementarnie, a coraz częściej współpracuję bezpośrednio z terapeutami i lekarzami medycyny integracyjnej.
Główne obszary pracy
Uzdrawianie energetyczne. Usuwanie blokad i przywracanie równowagi w polu energetycznym człowieka. O tym, czym są blokady energetyczne i skąd się biorą, piszę szczegółowo w artykule o blokadach energetycznych.
Soul retrieval – odzyskiwanie utraconych części duszy. Jedna z najgłębszych praktyk szamańskich. Fragmenty duszy „odchodzą” w wyniku traumy, wypadku lub toksycznych relacji. Odzyskanie ich bywa punktem zwrotnym w pracy z człowiekiem. Całą tę praktykę opisuję szczegółowo w artykule o odzyskiwaniu utraconych części duszy.
Podróż szamańska. Świadome wejście w stan theta przy pomocy bębna, żeby uzyskać wskazówki od duchów przewodnich, przodków lub zwierząt mocy. Szczegółowy opis tego, jak wyglądają podróże szamańskie do Świata Górnego, Dolnego i Środkowego, znajdziesz w osobnym artykule.
Oczyszczanie energetyczne. Usuwanie obcych energii, uwalnianie ciężkich emocji, oczyszczanie przestrzeni. Więcej o tym, jak wygląda oczyszczanie energetyczne człowieka, piszę osobno.
Praca z przodkami. Szamanizm postrzega wiele trudności w życiu człowieka jako echo nierozwiązanych spraw w linii rodowej. Pomagam nawiązać świadomy kontakt z przodkami, zamknąć stare rany i uwolnić wzorce przekazywane z pokolenia na pokolenie.
Praca z cieniem i fałszywymi przekonaniami. Konfrontacja z wypartymi częściami siebie, integracja traumy, powrót do wewnętrznej mocy. Więcej o tym, co blokuje nas na poziomie przekonań, znajdziesz w artykule o uwolnieniu od fałszywych przekonań.
Rytuały przejścia. Wspieranie ważnych zmian życiowych: rozwodu, zmiany pracy, żałoby, przebudzenia duchowego, poprzez ceremonie i doradztwo szamańskie.
Szamańskie uzdrowienie jako praca z energetycznymi przyczynami chorób i dolegliwości, o tym, jak szamanizm rozumie chorobę i uzdrowienie, piszę szczegółowo w artykule o szamańskim uzdrowieniu.
Czego praktyk szamanizmu nie robi
Odpowiedzialny praktyk nie stawia diagnoz medycznych. Nie odradza leczenia konwencjonalnego. Nie uzależnia człowieka od siebie ani nie buduje relacji, w której jest jedynym źródłem odpowiedzi. Pracuje z pozycji towarzysza i pośrednika, nie guru. To rozróżnienie ma kluczowe znaczenie, gdy szukasz kogoś, komu możesz zaufać.
Jak pracuje praktyk szamanizmu?
Praktyk szamanizmu pracuje przede wszystkim w odmiennym stanie świadomości, określanym jako trans szamański. W tym stanie można świadomie podróżować między trzema poziomami rzeczywistości: Światem Dolnym, Środkowym i Górnym. Narzędziem, które to umożliwia, jest najczęściej bęben szamański, rytmiczne uderzenia wprowadzają mózg w stan theta, zbliżony do głębokiej medytacji.
Podróż szamańska – czym jest?
Podróż szamańska polega na świadomym wejściu w wewnętrzny świat symboli, intuicji i obrazów. W tradycjach szamańskich uznawano ją za sposób komunikacji z duchami natury, przodkami lub własną podświadomością. Współcześnie używam jej jako narzędzia pracy z emocjami, traumą, intuicją i rozwojem duchowym.
Trzy poziomy, między którymi porusza się szaman, mają wyraźne funkcje:
- Świat Górny – przestrzeń nauczycieli, przewodników duchowych i wyższej mądrości
- Świat Środkowy – rzeczywistość, w której żyjemy na co dzień, widziana energetycznie
- Świat Dolny – przestrzeń zwierząt mocy, przodków i głębokiej, instynktownej mądrości
Podczas podróży szaman lub osoba prowadzona przez praktyka, podąża za obrazami, odczuciami i symbolami, które pojawiają się w stanie transu. To nie wizualizacja ani fantazjowanie. Doświadczenie ma specyficzną jakość: spontaniczność, spójność narracyjną i głęboki ładunek emocjonalny.
Jak wygląda sesja szamańska
Choć każdy praktyk pracuje nieco inaczej, typowa sesja szamańska przebiega według podobnego schematu:
- Rozmowa wstępna – praktyk pyta o intencję, aktualną sytuację i to, z czym klient przychodzi. Ustala, z jakiego rodzaju wsparcia skorzysta.
- Przygotowanie przestrzeni – oczyszczenie miejsca dymem (szałwia, palo santo, żywica), ustawienie ołtarza, wyznaczenie kręgu ochronnego lub wywołanie 7 świętych kierunków.
- Wprowadzenie w stan skupienia – klient kładzie się lub siada, zamyka oczy. Praktyk rozpoczyna bębnienie lub odtwarza nagranie rytmu szamańskiego.
- Podróż i praca – szaman wchodzi w trans i pracuje energetycznie: odzyskuje utracone fragmenty duszy, oczyszcza pole klienta, nawiązuje kontakt z duchami opiekuńczymi, poszukuje informacji.
- Powrót i integracja – praktyk wraca, zatrzymuje rytm i dzieli się tym, co zobaczył lub poczuł. Razem z klientem omawia doświadczenie i ustala, jak je zintegrować w codziennym życiu.
- Zamknięcie – podziękowanie siłom, zamknięcie przestrzeni rytualnej.
Sesja trwa zazwyczaj od 60 do 120 minut. To, co pojawia się podczas pracy, często rezonuje głęboko z klientem, dlatego doświadczeni praktycy podkreślają wagę integracji: czasu po sesji, w którym doświadczenie może się osadzić i przynieść trwałą zmianę.
Więcej o konkretnych rytuałach i technikach stosowanych w szamanizmie przeczytasz w naszym artykule o magii szamanizmu.
Szamani w Polsce – czy istnieje polska tradycja szamańska?
Tak. Polska ma własne, głęboko zakorzenione tradycje szamańskie, choć przez wieki były wypierane, przemianowywane lub ukrywane pod płaszczem chrześcijaństwa. Współczesne zainteresowanie szamanizmem w Polsce to nie moda importowana z Zachodu, to powrót do źródeł, które nigdy całkowicie nie wyschły.
Słowiańskie korzenie
Zanim na ziemie polskie dotarło chrześcijaństwo, Słowianie żyli w głębokiej relacji z siłami natury, przodkami i duchowym wymiarem rzeczywistości. Wiedźmy, znachorki i szeptuchy to rdzenni polscy praktycy, których rola pokrywała się w dużej mierze z rolą szamana w innych kulturach. Obrzędy związane z porami roku, rytuały przejścia, praca z ziołami, to wszystko były formy szamańskiej wiedzy, przekazywanej z pokolenia na pokolenie, najczęściej w kobiecych liniach rodowych.
Chrystianizacja nie wymazała tych tradycji. Część przyswojono, część zepchnięto do podziemia. Wiele przedchrześcijańskich rytuałów przetrwało w formie ludowych obrzędów, pieśni i praktyk zielarskich.
Polska tradycja szamańska dziś
Spotykam na swojej drodze coraz więcej praktykujących osób, ośrodków i nauczycieli — zarówno tych czerpiących z tradycji słowiańskiej, jak i pracujących w nurcie nowoczesnego szamanizmu inspirowanego tradycją syberyjską czy rdzenną amerykańską.
Czy polscy szamani to „prawdziwi” szamani?
To pytanie pojawia się często. Tradycyjny szamanizm był osadzony w konkretnej kulturze, języku i linii przekazu. Współczesny praktyk w Polsce rzadko ma dostęp do nieprzerwanej linii inicjacyjnej. Czy to oznacza, że jego praca jest mniej wartościowa? Moim zdaniem nie. Ważniejsze od nieprzerwanej linii są intencja, etyka, głębokość praktyki i autentyczne doświadczenie. Praktyk, który rzetelnie pracuje z technikami szamańskimi, prowadzi własną ścieżkę i wspiera innych z szacunkiem i pokorą, jest prawdziwym praktykiem, niezależnie od tego, czy pochodzi z Syberii, Amazonii czy Polski.
Czym jest współczesny szamanizm?
Współczesny szamanizm, określany często jako core shamanism, przenosi dawne praktyki szamańskie do realiów współczesnego świata. Nie opiera się na jednej religii ani konkretnej kulturze, czerpie z tradycji syberyjskich, amazońskich, mongolskich i rdzennych praktyk obu Ameryk.
Duży wpływ na jego kształt miał Michael Harner, twórca nurtu Core Shamanism, systemu skupiającego się na uniwersalnych elementach, takich jak podróż szamańska, praca z bębnem czy kontakt ze zwierzęciem mocy. Dzięki temu praktyki szamańskie stały się dostępne dla ludzi Zachodu niezwiązanych z tradycjami plemiennymi.
W Polsce współczesny szamanizm łączy pracę z energią, pracę z traumą i emocjami, medytację, kontakt z naturą oraz rytuały i ceremonie. Coraz popularniejsze stają się warsztaty szamańskie, podczas których uczestnicy uczą się pracy z bębnem, podróży szamańskich i świadomego kontaktu z naturą.
Warto pamiętać, że współczesny szamanizm różni się od tradycyjnych praktyk rdzennych kultur. Dla wielu osób jest bardziej ścieżką samopoznania i pracy wewnętrznej niż religią. Właśnie dlatego coraz częściej pojawia się określenie „szamanizm terapeutyczny” podkreślające jego zastosowanie jako wsparcia emocjonalnego i duchowego.
Jak zostać szamanem? Inicjacja, powołanie i droga praktyka
W tradycyjnych kulturach szamanem nie zostawało się z wyboru. Wierzono, że droga szamana wiąże się z powołaniem, głębokim kryzysem życiowym lub doświadczeniem duchowej inicjacji. Przyszły szaman przechodził intensywny proces transformacji, określany dziś często jako choroba szamańska. Okres silnych zmian psychicznych, emocjonalnych i duchowych prowadzących do przebudzenia świadomości.
Inicjacja szamańska mogła obejmować wieloletnią naukę u mistrza, ciężką chorobę, wydarzenie na pograniczu śmierci, samotność i odosobnienie, rytuały przejścia oraz naukę pracy z energią i świadomością.
Moja własna droga wyglądała podobnie, przez wypadek, ciężkie choroby, hospitalizacje i ponad trzy miesiące duchowej inicjacji, zanim w pełni podjęłam tę służbę. Nie był to wybór, który zrobiłam przy biurku. Był to proces, przez który przechodziłam latami.
Etapy drogi praktyka szamanizmu
Droga szamana tradycyjna i współczesna ma kilka charakterystycznych etapów.
Przebudzenie to moment, w którym człowiek zaczyna odczuwać pociąg do szamanizmu lub doświadcza czegoś, czego nie potrafi wyjaśnić w ramach dotychczasowego światopoglądu.
Nauka to szukanie nauczyciela, udział w warsztatach i ceremoniach, zdobywanie wiedzy. W tradycji rdzennej trwało to latami. Dziś ta nauka ma różne formy, warto jednak wiedzieć, jakie błędy popełniają początkujący praktycy szamanizmu, żeby ich uniknąć.
Praktyka własna to regularna praca z bębnem, podróżą szamańską i własnym wnętrzem. Budowanie relacji z duchami opiekuńczymi, odzyskiwanie utraconych części siebie, praca z własnym cieniem. Ten etap trwa całe życie.
Inicjacja to formalne lub nieformalne przejście wyznaczające moment podjęcia odpowiedzialności za pracę z innymi. W tradycji rdzennej była to ceremonia prowadzona przez starszych lub samą naturę. Współcześnie może mieć formę uznania przez nauczyciela lub wspólnotę.
Służba – szaman nie pracuje dla własnej chwały ani zysku. Jego rolą jest służba wspólnocie, naturze, siłom większym niż on sam. To kryterium, które oddziela autentyczną ścieżkę od pseudoszamanów.
Czy każdy może zostać praktykiem szamanizmu?
Technik szamańskich może nauczyć się każdy, tak jak każdy może nauczyć się matematyki. Bycie praktykiem to jednak coś więcej niż znajomość technik. To styl życia, etyka i gotowość do nieustannej pracy z własnym cieniem. Najlepsi praktycy, których spotkałam, nieustannie podkreślają jedno: ukończenie kursu nie jest metą. Jest początkiem.
Jak odróżnić prawdziwego szamana od szarlatana?
Rosnąca popularność duchowości sprawiła, że obok wartościowych praktyków pojawiło się wielu samozwańczych guru i osób wykorzystujących duchowość do manipulacji. Dlatego warto wiedzieć, na co zwrócić uwagę.
Odpowiedzialny praktyk szamanizmu nie obiecuje cudownych uzdrowień, nie straszy klątwami ani atakami energetycznymi, nie uzależnia klientów od swoich usług, zna granice swojej pracy i zachowuje pokorę wobec tradycji. Wspiera samodzielność człowieka, nie buduje relacji, w której sam jest jedynym źródłem odpowiedzi.
Niepokój powinny budzić obietnice natychmiastowej transformacji, wzbudzanie lęku i poczucia zagrożenia, wysokie opłaty za „energetyczne ratowanie życia”, budowanie kultu własnej osoby, izolowanie ludzi od rodziny lub otoczenia oraz brak odpowiedzialności za bezpieczeństwo uczestników sesji i ceremonii.
Prawdziwy praktyk nie kreuje się na wszechmocnego guru. Zazwyczaj podkreśla, że jego rolą jest towarzyszenie człowiekowi w procesie odzyskiwania kontaktu z własną intuicją, emocjami i świadomością. Im więcej pokory i szacunku wobec człowieka, tym większa szansa, że masz do czynienia z kimś autentycznym.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o szamanów i szamanizm
Kim jest szaman?
Szaman to osoba pełniąca rolę pośrednika między światem widzialnym a duchowym, uzdrowiciel, przewodnik i strażnik równowagi. Świadomie wchodzi w odmienne stany świadomości, by pozyskać moc, wiedzę lub wsparcie dla siebie i innych. Słowo pochodzi z języka tunguskiego i oznacza dosłownie „ten, który wie”.
Czym różni się szaman od praktyka szamanizmu?
Szaman w ścisłym, tradycyjnym sensie to osoba uznana przez rdzenną społeczność, zazwyczaj po formalnej inicjacji w konkretnej linii przekazu. Praktyk szamanizmu to termin szerszy — obejmuje osoby, które pracują technikami szamańskimi we współczesnym kontekście, często w nurcie neoszamanizmu, bez bezpośredniej linii rdzennej.
Czy szamanizm to religia?
Nie. Szamanizm nie ma świętej księgi, dogmatów ani hierarchii kościelnej. To praktyka duchowa i technika pracy z energią i świadomością, którą można łączyć z różnymi przekonaniami religijnymi lub filozoficznymi. Wielu praktykujących jest jednocześnie chrześcijanami, buddystami lub osobami nieokreślającymi się religijnie.
Czy w Polsce są prawdziwi szamani?
Tak. Polska ma zarówno własne tradycje szamańskie zakorzenione w kulturze słowiańskiej, szeptuchy, znachorki, jak i rosnące środowisko współczesnych praktyków szamanizmu. Działają oni w nurcie core szamanizmu, tradycji słowiańskiej lub po inicjacji u rdzennych nauczycieli z innych kultur.
Jak wygląda sesja szamańska?
Sesja zazwyczaj zaczyna się od rozmowy o intencji, następnie praktyk przygotowuje przestrzeń rytualną i przy akompaniamencie bębna lub grzechotki wchodzi w trans szamański. Pracuje energetycznie — oczyszcza, odzyskuje utracone fragmenty energii, nawiązuje kontakt z duchami opiekuńczymi. Sesja kończy się rozmową integracyjną. Trwa od 60 do 120 minut.
Czy szamanizm jest bezpieczny?
Praktyki szamańskie są generalnie bezpieczne, gdy prowadzi je doświadczony, etyczny praktyk. Jak każda praca z głębszymi warstwami psychiki i energii, mogą wywoływać silne emocje lub poruszać stare rany, dlatego ważna jest integracja po sesji. Osoby z poważnymi zaburzeniami psychicznymi powinny skonsultować udział w ceremoniach czy warsztatach ze swoim psychiatrą lub terapeutą.
Czy szamanizm działa?
To zależy od tego, czego oczekujesz. Wielu ludzi opisuje głębokie przemiany po pracy z autentycznym praktykiem i uwolnienie długo blokujących emocji, odzyskanie sensu i energii życiowej, lepszy kontakt z intuicją i ciałem. Nauka nie potwierdza skuteczności szamanizmu w leczeniu chorób fizycznych, jednak coraz więcej badań wskazuje na terapeutyczny potencjał rytmu, transu i pracy z symbolem i rytuałem.
Jak znaleźć wiarygodnego praktyka szamanizmu w Polsce?
Autentyczny praktyk szamanizmu nie manipuluje lękiem, nie obiecuje cudów i nie uzależnia ludzi od swoich usług. Cechuje go pokora, odpowiedzialność i szacunek wobec człowieka.
Szukaj osoby, która jasno opisuje swoją ścieżkę, ma realne opinie od klientów i nie obiecuje cudów. Sprawdź, czy ma mentora lub nauczyciela, w jakiej tradycji pracuje i jak mówi o granicach swojej pracy. Pierwsze spotkanie lub rozmowa wstępna powinna dać Ci poczucie bezpieczeństwa, nie presji.
Jak wygląda podróż szamańska?
Podróż szamańska to praktyka wejścia w odmienny stan świadomości przy pomocy rytmu bębna, medytacji lub wizualizacji. Jej celem jest uzyskanie wglądu, kontakt z intuicją lub praca z emocjami.
Czym różni się szaman od uzdrowiciela?
Szaman pracuje przede wszystkim z duchowością, świadomością i rytuałem, natomiast uzdrowiciel skupia się głównie na wspieraniu procesu zdrowienia poprzez pracę energetyczną lub naturalne metody. Niektórzy szamani i praktycy szamanizmu również mogą być uzdrowicielami.
Czy szamanizm ma związek z psychologią?
Współczesny szamanizm coraz częściej łączy się z pracą z emocjami, traumą i rozwojem świadomości. Nie zastępuje jednak psychoterapii ani leczenia medycznego.
Szamańskie Przebudzenie: Twoja bezpieczna ścieżka do Duchów Opiekuńczych
Jeśli czujesz powołanie do pracy z Duchami Opiekuńczymi, ale dopiero zaczynasz – nie ryzykuj samotnych eksperymentów. Najlepszym sposobem na bezpieczne i głębokie nawiązanie relacji jest udział w warsztacie dla początkujących Szamańskie Przebudzenie.
Podczas warsztatu nauczysz się: jak bezpiecznie podróżować do trzech światów, jak spotkać i rozpoznać swoje Zwierzę Mocy oraz Ducha Opiekuńczego, jak pracować z Nauczycielami i Uzdrowicielami, oraz jak stosować podstawowe zasady BHP i ochrony. To praktyczne, wspierające doświadczenie, które pozwoli Ci zbudować solidną relację z Duchami Opiekuńczymi od samego początku.
Zapisz się już dziś na Szamańskie Przebudzenie i otwórz drzwi do świata sprzyjających duchów: pramoc.pl/przebudzenie.
Do zobaczenia na warsztacie!
Daria
